‘Ik kreeg toegang tot een fascinerend mensenleven’

Ludo Hekman (1980) is werkzaam als freelance journalist en is oprichter van Lighthouse Reports, waar hij met een team aan Europese onderzoeksjournalistieke projecten werkt. Onlangs schreef hij zijn eerste boek: Madelon. In het boek reconstrueert hij het waargebeurde verhaal van een meisje dat sterk getraumatiseerd is in haar jeugd, zich uit haar verleden vecht en weer opnieuw leert liefhebben.

Voordat Madelon op haar achttiende in een pleeggezin terecht komt, heeft ze al het nodige meegemaakt. Haar stiefvader mishandelt haar jarenlang, zowel psychisch als lichamelijk, en als ze elf jaar oud is, overlijdt haar oudste broer. Ze probeert haar thuissituatie te ontsnappen en leeft vanaf haar veertiende veel op straat, tot er mensen zijn die begrijpen dat ze hulp nodig heeft en haar opvangen. Ze komt uiteindelijk in een liefdevol pleeggezin terecht die haar helpen haar trauma’s te verwerken.

De gebeurtenissen hebben een enorme impact op Madelon, maar ze heeft ook de wilskracht om er weer bovenop te komen. ‘Ze is gelukkig’, schrijft Ludo in de inleiding van het boek. ‘… het is haar manier om wraak te nemen op haar geschiedenis.’ Op haar 28e komt Madelon om het leven.

Het aangrijpende verhaal van Madelon biedt een persoonlijke inkijk in de diagnostisering van mentale stoornissen waar vaak (onbekende) trauma’s achter schuilgaan. Ludo beschrijft Madelons ontwikkeling aan de hand van anekdotes van haar familie, vrienden, collega’s, hulpverleners en op basis van rapporten over Madelon, afgewisseld met korte wetenschappelijke toelichtingen over post-traumatische stressstoornis (PTSS).

Op 10 december, precies drie jaar nadat Madelon is overleden, spreek ik Ludo over zijn boek.

Je vertelt het verhaal van Madelon aan de hand van anekdotes van vrienden en familie, afgewisseld met wetenschappelijke toelichtingen. Waarom heb je voor deze vorm gekozen?
“Ik wilde graag een boek schrijven waarbij de lezer zou denken ‘dit is echt gebeurd’. Bovendien ben ik journalist, het is mijn natuurlijke aanpak om een poging te doen te reconstrueren op basis van bronnen. Door zo dicht mogelijk bij het leven van Madelon te komen, hoop ik ook dat mensen zich erin zullen herkennen. Of ze nu zelf een traumatisch verleden hebben, of werken met mensen die ermee te maken hebben. Dan denk ik aan zorgmedewerkers of docenten die beter kunnen begrijpen wat voor impact een trauma op iemands gedrag heeft en hoe je iemand kan helpen. Ook al ken je de achtergrond niet. De wetenschap erachter hielp mij heel erg om Madelon beter te begrijpen. Het sluit ook aan op actuele debatten, er wordt momenteel namelijk veel onderzoek gedaan naar trauma’s.”

Madelon kwam zelf met het idee om het boek te gaan schrijven. Nadat ze is overleden besloot je toch het boek te schrijven.
“Madelon was met het idee naar mij toegekomen om zelf het boek te schrijven, en ik zou haar ondersteunen. Toen zij overleed, had ik haar nog maar twee keer echt gesproken. Ik ging er dus vanuit dat het boek er niet zou komen. Ongeveer twee maanden na haar dood kwamen haar partner Hilde en haar pleegmoeder Jacqueline naar mij toe. Ze vertelden me dat het boek enorm belangrijk was voor Madelon en vroegen me of ik het boek alsnog wilde schrijven. Daar heb ik even over getwijfeld, omdat het een onderwerp is waar ik niet zo in thuis was. Ik was er wel van overtuigd dat het een verhaal was met genoeg diepgang om er een goed boek van te maken. Uiteindelijk heb ik besloten het te doen. Ik kreeg alle ruimte om te selecteren wat er wel en niet in zou komen. Hilde en Jacqueline gaven mij het vertrouwen, wat ik heel mooi vond. Ik kreeg toegang tot een fascinerend mensenleven.”

Heeft het boek de vorm gekregen die Madelon voor ogen had?
“Als zij het boek had gemaakt, was het waarschijnlijk een ander boek geworden. Ik heb me wel afgevraagd hoe ik recht kon doen aan Madelon. Maar ik denk dat er wel details inzitten die zij er niet in had willen hebben.”

De lezer weet vanaf het begin dat Madelon komt te overlijden. Daardoor denk je dat ze waarschijnlijk zelfmoord pleegt. Was je je er bewust van dat lezers dat konden denken?
“Ja, ik heb bewust niet aan het begin beschreven hoe ze overlijdt. Als lezer helpt dat om in de mindset te komen die Jacqueline en Hilde ook moeten hebben gehad. Die hebben zich regelmatig afgevraagd: gaat Madelon het wel redden? Ze heeft namelijk wel eens gedacht om uit het leven te stappen. Ik wilde ervoor zorgen dat de lezer dezelfde knagende onzekerheid kon voelen.”

Wat deed het met je toen je hoorde dat ze was overleden?
“Ik herinner me dat ik dacht: dit is een einde dat niet klopt. Een soort kosmische fout. Ze was het grootste deel van haar leven aan het vechten voor elke centimeter. Ze is uiteindelijk overeind gekrabbeld en heeft dingen voor elkaar gekregen die je amper voor mogelijk had gehouden. Een jaar of twee ging het echt goed met haar, en dan gebeurt er zoiets. Als er een soort van ingebakken rechtvaardigheid in ons universum zit, is dit het moment om daar afscheid van te nemen.”

Madelon is zich bewust van wat haar is overkomen, ze weet dat haar jeugd veel impact heeft gehad op hoe ze later was. Wat voor invloed had dat op haar traumaverwerking?
“Daar zitten twee kanten aan. Ze wist wat er met haar was gebeurd, maar ze durfde er lange tijd niet over te praten, dat maakte de verwerking moeilijk en maakte haar extra eenzaam. Aan de andere kant, doordat ze zich nog goed kon herinneren wat er gebeurd was, kon ze goed benoemen wat haar in het verleden was aangedaan. Het maakte haar dus erg eenzaam, maar uiteindelijk was het herinneren ook een uitgangspunt waarmee ze haar herstel kon inzetten.”

In de introductie schrijf je dat het je bij momenten ongelofelijk kwaad maakt. Waar was je precies kwaad over?
“Vooral haar dood zoals we die hiervoor bespraken, maar ook de momenten dat Madelon aanliep tegen de onwil van haar biologische moeder en stiefvader. Er waren momenten dat ze toch haar stiefvader tegen het lijf liep, terwijl ze dat absoluut niet wilde. Daar spreekt een ongevoeligheid uit van haar familie, een onwil om naar haar te luisteren en haar serieus te nemen. Die woede gaat vooral richting de stiefvader. Voor de biologische moeder kan ik me goed voorstellen dat het een moeilijk proces en een moeilijk dilemma is, zij heeft ook haar eigen geschiedenis. Ze was een moeder die een goede moeder wilde zijn, maar net als ieder mens soms tegen de grenzen van haar kunnen aanliep. Ze blijft echter loyaal naar de stiefvader van Madelon, dat vond ik het moeilijkste om te begrijpen. Ik denk dat daaruit blijkt dat haar moeder Madelon echt niet geloofd heeft. Misschien heeft ze gedacht dat Madelon de mishandeling heeft verzonnen, of opgemaakt uit meer onschuldige ervaringen en het groter gemaakt dan het eigenlijk was.”

Hoe denk je dat Madelon gereageerd zou hebben nu het boek uit is?
“Ik denk dat ze wel trots zou zijn. Dit boek vertelt een eerlijk verhaal, je voelt dat Madelon een krachtige persoonlijkheid heeft, vooral door hoe ze zich uit haar verleden weet te vechten. Het pleeggezin heeft daar een grote rol in gespeeld. Madelon was iemand die graag in de belangstelling stond. Ze zou er wel van genoten hebben dat er een boek is uitgekomen over haar.”  

  • Aantal pagina’s: 240
  • Uitgever: Thomas Rap
  • Verschijningsdatum: 18 november 2021
  • Non-fictie, maatschappij

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Een bezoek aan twee evangelische kerken in Antwerpen

Terwijl het aantal kerkgangers in België daalt, groeit het aantal migrantenkerken gestaag. In Groot-Antwerpen zijn momenteel 165 buitenlandse evangelische kerken, waarvan ongeveer 16 in het district Merksem. Twee van deze gemeenschappen die iedere zondag samenkomen zijn de Faith Foundation en de Presbyterian Church of Cameroon, die ik een bezoek bracht. Rond 11 uur parkeert een […]

Read More

Een rookmelder in ons hoofd

Angst houdt je in leven. Dat wisten onze voorouders al. Ouders zeggen dus best tegen hun kind: “Ik begrijp dat je bang bent, maar je gaat het toch doen,” in plaats van “Wees maar niet bang”. Bang zijn is namelijk een natuurlijke reactie. Het is goed dat we dingen eng vinden. Maar wat gebeurt er in ons lichaam […]

Read More

Zouden religies de planeet kunnen redden?

De secularisering van maatschappijen zou funest kunnen zijn voor de planeet. Ik ben niet religieus, en weet ook niet genoeg van religies af om grote conclusies te trekken over de rol van religie en het omgaan met de planeet, maar dat de planeet onder secularisatie lijdt, geloof ik wel. Onlangs las ik een artikel van oud-collega […]

Read More